Փարիզի ընդհանուր հաշտության պայմանագիրը

Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի, ֆրանսիացիների կայսր, Համայն Ռուսիո կայսր, Սարդինիայի թագավոր և օսմանների կայսր Նորին Մեծությունները, տոգորված լինելով պատերազմի աղետներին վերջ դնելու ցանկությամբ և կամենալով կանխել այն հարուցած բարդությունների կրկնությունը, որոշում են Նորին Մեծություն Ավստրիայի կայսեր հետ համաձայնության գալ այն հիմքերի շուրջ, որոնց վրա խաղաղությունը կարող է վերականգնվել և ամրապնդվել՝ գործուն ու փոխադարձ երաշխիքներով ապահովելով Օսմանյան կայսրության անկախությունն ու ամբողջականությունը։ Այդ նպատակով հիշյալ Նորին Մեծություններն իրենց լիազոր ներկայացուցիչներ են նշանակել՝ Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի Նորին Մեծությունը՝ մեծապատիվ Ջորջ Ուիլյամ Ֆրեդերիկ կոմս Քլարենդոնին և այլն՝ Նորին Մեծության արտաքին գործերի գլխավոր պետական քարտուղարին, և մեծապատիվ Հենրի Ռիչարդ Չարլզ բարոն Քաուլիին և այլն՝ Նորին Մեծություն ֆրանսիացիների կայսեր մոտ Նորին Մեծության արտակարգ և լիազոր դեսպանին, Նորին Մեծություն Ավստրիայի կայսրը՝ պարոն Չարլզ Ֆերդինանդ կոմս Բուոլ-Շաուենշտայնին և այլն՝ իր Տան և արտաքին գործերի նախարարին, նախարարների համաժողովի նախագահին, և պարոն Յոզեֆ Ալեքսանդր բարոն դե Հյուբներին և այլն՝ Ֆրանսիայի արքունիքում իր արտակարգ դեսպանորդին և լիազոր նախարարին, Նորին Մեծություն ֆրանսիացիների կայսրը՝ պարոն Ալեքսանդր կոմս Կոլոննա Վալևսկուն և այլն՝ իր արտաքին գործերի նախարարին և պետական քարտուղարին, և պարոն Ֆրենսիս Ադոլֆուս բարոն դե Բուրկենեին և այլն՝ Նորին Կայսերական և Արքայական Առաքելական Մեծության մոտ իր արտակարգ դեսպանորդին և լիազոր նախարարին, Նորին Մեծություն Համայն Ռուսիո կայսրը՝ պարոն Ալեքսեյ կոմս Օռլովին և այլն, և պարոն Ֆիլիպ բարոն դե Բրունովին՝ իր գաղտնի խորհրդականին, Գերմանական միության և Հեսսենի մեծ դուքսի մոտ իր արտակարգ դեսպանորդին և լիազոր նախարարին և այլն, Նորին Մեծություն Սարդինիայի թագավորը՝ պարոն Կամիլլո Բենսո կոմս Կավուրին և այլն՝ նախարարների խորհրդի նախագահին և իր ֆինանսների նախարար-պետական քարտուղարին, և պարոն Սալվատոր մարկիզ դե Վիլա-Մարինային և այլն՝ Ֆրանսիայի արքունիքում իր արտակարգ դեսպանորդին և լիազոր նախարարին, և Նորին Մեծություն օսմանների կայսրը՝ Մուհամմեդ Էմին Ալի փաշային՝ Օսմանյան կայսրության մեծ վեզիրին և այլն, և Մեհեմմեդ Ջեմիլ բեյին և այլն՝ Նորին Մեծություն ֆրանսիացիների կայսեր մոտ իր արտակարգ և լիազոր դեսպանին, որը նույն կարգավիճակով հավատարմագրված է նաև Նորին Մեծություն Սարդինիայի թագավորի մոտ։ Այս լիազոր ներկայացուցիչները հավաքվեցին Փարիզում՝ վեհաժողովի։ Նրանց միջև բարեբախտաբար համաձայնություն հաստատված լինելով՝ Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի, Ավստրիայի կայսր, ֆրանսիացիների կայսր, Համայն Ռուսիո կայսր, Սարդինիայի թագավոր և օսմանների կայսր Նորին Մեծությունները, համարելով, որ Եվրոպայի շահերից ելնելով՝ 1841 թվականի հուլիսի 13-ի կոնվենցիան ստորագրած կողմ հանդիսացող Նորին Մեծություն Պրուսիայի թագավորը պետք է հրավիրվի մասնակցելու ընդունվելիք նոր կարգավորումներին, և գնահատելով այն արժեքը, որ հիշյալ Նորին Մեծության միանալը կտար համընդհանուր խաղաղեցման գործին, նրան հրավիրեցին լիազոր ներկայացուցիչներ ուղարկել վեհաժողովին։ Դրա հետևանքով Նորին Մեծություն Պրուսիայի թագավորն իր լիազոր ներկայացուցիչներ նշանակեց՝ պարոն Օտտո Թեոդոր բարոն դե Մանտոյֆելին՝ իր խորհրդի նախագահին և արտաքին գործերի նախարարին և այլն, և պարոն Մաքսիմիլիան Ֆրեդերիկ Չարլզ Ֆրենսիս կոմս Հացֆելդտ Վիլդենբուրգ-Շյոնշտայնին՝ իր իսկական գաղտնի խորհրդականին, Ֆրանսիայի արքունիքում իր արտակարգ դեսպանորդին և լիազոր նախարարին և այլն։ Լիազոր ներկայացուցիչները, փոխանակելով իրենց լիազորագրերը և դրանք պատշաճ ու սահմանված ձևով կազմված ճանաչելով, համաձայնության եկան հետևյալ հոդվածների շուրջ․

Սույն պայմանագրի վավերագրերի փոխանակման օրվանից հավիտենական խաղաղություն և բարեկամություն կհաստատվի Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի Նորին Մեծության, Նորին Մեծություն ֆրանսիացիների կայսեր, Նորին Մեծություն Սարդինիայի թագավորի և Նորին Կայսերական Մեծություն սուլթանի՝ մի կողմից, և Նորին Մեծություն Համայն Ռուսիո կայսեր՝ մյուս կողմից, ինչպես նաև նրանց ժառանգների ու իրավահաջորդների, նրանց համապատասխան տիրույթների ու հպատակների միջև։

Հիշյալ Նորին Մեծությունների միջև խաղաղությունը բարեբախտաբար վերականգնված լինելով՝ պատերազմի ընթացքում նրանց բանակների նվաճած կամ զբաղեցրած տարածքները փոխադարձաբար կազատվեն զորքերից։ Հատուկ կարգավորումներով կսահմանվի զորքերի դուրսբերման կարգը, և այն կիրականացվի հնարավորինս արագ։

Նորին Մեծություն Համայն Ռուսիո կայսրը պարտավորվում է Նորին Մեծություն սուլթանին վերադարձնել Կարս քաղաքն ու միջնաբերդը, ինչպես նաև օսմանյան տարածքի այն մյուս մասերը, որոնք գտնվում են ռուսական զորքերի տիրապետության ներքո։

Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի, ֆրանսիացիների կայսր, Սարդինիայի թագավոր և սուլթան Նորին Մեծությունները պարտավորվում են Նորին Մեծություն Համայն Ռուսիո կայսեր վերադարձնել Սևաստոպոլ, Բալակլավա, Կամիեշ, Եվպատորիա, Կերչ, Ենիկալե և Կինբուռն քաղաքներն ու նավահանգիստները, ինչպես նաև դաշնակից զորքերի զբաղեցրած բոլոր մյուս տարածքները։

Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի, ֆրանսիացիների կայսր, Համայն Ռուսիո կայսր, Սարդինիայի թագավոր և սուլթան Նորին Մեծությունները լիակատար և ամբողջական համաներում են շնորհում իրենց այն հպատակներին, որոնք կարող են արատավորված լինել պատերազմի իրադարձություններին թշնամու գործի օգտին որևէ մասնակցությամբ։ Հստակ համաձայնեցված է, որ այդ համաներումը տարածվում է պատերազմող կողմերից յուրաքանչյուրի այն հպատակների վրա, որոնք պատերազմի ընթացքում կարող էին շարունակել ծառայել մյուս պատերազմող կողմերից մեկին։

Ռազմագերիները պետք է անհապաղ վերադարձվեն երկու կողմից։

Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի Նորին Մեծությունը, Նորին Մեծություն Ավստրիայի կայսրը, Նորին Մեծություն ֆրանսիացիների կայսրը, Նորին Մեծություն Պրուսիայի թագավորը, Նորին Մեծություն Համայն Ռուսիո կայսրը և Նորին Մեծություն Սարդինիայի թագավորը հայտարարում են, որ Բարձր Դուռը թույլատրված է մասնակցելու Եվրոպայի հանրային իրավունքի և համակարգի (համերգակցության) առավելություններին։ Նորին Մեծություններից յուրաքանչյուրն իր կողմից պարտավորվում է հարգել Օսմանյան կայսրության անկախությունն ու տարածքային ամբողջականությունը․ նրանք համատեղ երաշխավորում են այդ պարտավորության խստիվ պահպանումը և, հետևաբար, դրա խախտմանն ուղղված ցանկացած գործողություն կհամարեն ընդհանուր շահերի հարց։

Եթե Բարձր Դռան և մյուս ստորագրող տերություններից մեկի կամ մի քանիսի միջև առաջանա այնպիսի թյուրիմացություն, որը կարող է վտանգել նրանց հարաբերությունների պահպանումը, ապա Բարձր Դուռը և այդ տերություններից յուրաքանչյուրը, նախքան ուժի կիրառմանը դիմելը, մյուս պայմանավորվող կողմերին հնարավորություն կտան իրենց միջնորդությամբ կանխելու այդ ծայրահեղությունը։

Նորին Կայսերական Մեծություն սուլթանը, իր հպատակների բարօրության մշտական հոգածությամբ արձակած լինելով մի ֆերման, որը, բարելավելով նրանց վիճակը՝ առանց կրոնի կամ ցեղի տարբերության, արձանագրում է իր կայսրության քրիստոնյա բնակչության նկատմամբ իր վեհանձն մտադրությունները, և ցանկանալով այդ առնչությամբ իր զգացմունքների ևս մեկ ապացույց տալ, որոշել է պայմանավորվող կողմերին հաղորդել հիշյալ ֆերմանը, որն ինքնաբերաբար բխում է իր ինքնիշխան կամքից։ Պայմանավորվող տերությունները ճանաչում են այդ հաղորդման բարձր արժեքը։ Հստակ համաձայնեցված է, որ այն ոչ մի դեպքում հիշյալ տերություններին չի կարող իրավունք տալ՝ ո՛չ համատեղ, ո՛չ առանձին, միջամտելու Նորին Մեծություն սուլթանի և իր հպատակների հարաբերություններին կամ իր կայսրության ներքին կառավարմանը։

1841 թվականի հուլիսի 13-ի կոնվենցիան, որը պահպանում է Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցները փակելու վերաբերյալ Օսմանյան կայսրության հին կանոնը, վերանայվել է ընդհանուր համաձայնությամբ։ Այդ նպատակով և այդ սկզբունքին համապատասխան Բարձր պայմանավորվող կողմերի միջև կնքված ակտը կցված է և մնում է կցված սույն պայմանագրին և կունենա նույն ուժն ու վավերականությունը, ինչ եթե կազմեր դրա անբաժանելի մասը։

Սև ծովը չեզոքացվում է․ դրա ջրերն ու նավահանգիստները, որոնք բացվում են բոլոր ազգերի առևտրային նավատորմերի համար, պաշտոնապես և ընդմիշտ արգելվում են ռազմածովային դրոշի համար՝ լինի դա նրա ափերին տիրապետող տերությունների, թե որևէ այլ տերության դրոշ՝ սույն պայմանագրի XIV և XIX հոդվածներում նշված բացառություններով։

Սև ծովի նավահանգիստներում և ջրերում առևտուրը, զերծ լինելով որևէ խոչընդոտից, ենթակա կլինի միայն առողջապահական, մաքսային և ոստիկանական կանոններին, որոնք կկազմվեն առևտրային գործարքների զարգացմանը նպաստող ոգով։ Բոլոր ազգերի առևտրային ու ծովային շահերի համար ցանկալի ապահովությունը տալու նպատակով Ռուսաստանը և Բարձր Դուռը Սև ծովի ափին գտնվող իրենց նավահանգիստներում կընդունեն հյուպատոսներ՝ միջազգային իրավունքի սկզբունքներին համապատասխան։

Քանի որ Սև ծովը չեզոքացվում է XI հոդվածի պայմանների համաձայն՝ դրա ափերին ռազմածովային զինանոցների պահպանումը կամ ստեղծումը դառնում է հավասարապես ավելորդ և աննպատակ։ Հետևաբար Նորին Մեծություն Համայն Ռուսիո կայսրը և Նորին Կայսերական Մեծություն սուլթանը պարտավորվում են այդ ափերին որևէ ռազմածովային զինանոց չստեղծել և չպահպանել։

Համայն Ռուսիո կայսր և սուլթան Նորին Մեծությունները կոնվենցիա են կնքել՝ իրենց ափերի սպասարկման համար անհրաժեշտ թեթև նավերի ուժն ու թիվը սահմանելու նպատակով, որոնք նրանք իրենց իրավունք են վերապահում պահելու Սև ծովում։ Այդ կոնվենցիան կցվում է սույն պայմանագրին և կունենա նույն ուժն ու վավերականությունը, ինչ եթե կազմեր դրա անբաժանելի մասը։ Այն չի կարող ո՛չ չեղարկվել, ո՛չ փոփոխվել առանց սույն պայմանագիրը ստորագրող տերությունների համաձայնության։

Քանի որ Վիեննայի վեհաժողովի ակտը սահմանել է տարբեր պետություններ բաժանող կամ դրանցով անցնող գետերի նավարկությունը կարգավորելու սկզբունքներ՝ պայմանավորվող տերությունները միմյանց միջև պայմանավորվում են, որ այդ սկզբունքներն այսուհետև հավասարապես կկիրառվեն Դանուբի և դրա գետաբերանների նկատմամբ։ Նրանք հայտարարում են, որ այս կարգավորումն այսուհետև կազմում է Եվրոպայի հանրային իրավունքի մաս և այն վերցնում են իրենց երաշխավորության ներքո։ Դանուբի նավարկությունը չի կարող ենթարկվել այնպիսի խոչընդոտի կամ վճարի, որը հստակ նախատեսված չէ հետևյալ հոդվածների դրույթներով․ հետևաբար չի գանձվի որևէ տուրք, որը հիմնված է միայն գետով նավարկելու փաստի վրա, և ոչ էլ որևէ տուրք՝ նավերի վրա գտնվող ապրանքների համար։ Այդ գետով բաժանվող կամ դրա հոսքով անցնող պետությունների անվտանգության համար հաստատվելիք ոստիկանական և կարանտինային կանոնները պետք է կազմվեն այնպես, որ հնարավորինս հեշտացնեն նավերի անցումը։ Այդ կանոններից բացի՝ որևէ խոչընդոտ չի հարուցվի ազատ նավարկությանը։

Նախորդ հոդվածի կարգավորումները կատարելու նպատակով մի հանձնաժողով, որտեղ Մեծ Բրիտանիան, Ավստրիան, Ֆրանսիան, Պրուսիան, Ռուսաստանը, Սարդինիան և Թուրքիան կներկայացվեն մեկական պատվիրակով, կհանձնարարվի որոշել և կատարել տալ Իսակչայից ներքև անհրաժեշտ աշխատանքները՝ Դանուբի գետաբերանները և ծովի հարակից մասերը մաքրելու դրանք խոչընդոտող ավազներից ու այլ արգելքներից, որպեսզի գետի այդ մասը և ծովի նշված մասերը նավարկության համար բերվեն հնարավոր լավագույն վիճակին։ Այդ աշխատանքների և Դանուբի գետաբերաններում նավարկության ապահովմանն ու դյուրացմանը ծառայող հաստատությունների ծախսերը ծածկելու համար կարող են գանձվել պատշաճ չափի հաստատուն տուրքեր, որոնք հանձնաժողովը կսահմանի ձայների մեծամասնությամբ՝ այն հստակ պայմանով, որ այդ հարցում, ինչպես և յուրաքանչյուր այլ հարցում, բոլոր ազգերի դրոշների նկատմամբ կդրսևորվի կատարելապես հավասար վերաբերմունք։

Կստեղծվի հանձնաժողով, որը կազմված կլինի Ավստրիայի, Բավարիայի, Բարձր Դռան և Վյուրտեմբերգի պատվիրակներից՝ այդ տերություններից յուրաքանչյուրից մեկական, որոնց կմիանան Դանուբյան երեք իշխանությունների հանձնակատարներ՝ Դռան հաստատած նշանակմամբ։ Այս հանձնաժողովը, որը կլինի մշտական՝ 1. Կմշակի նավարկության և գետային ոստիկանության կանոնները․ 2. Կվերացնի ցանկացած բնույթի խոչընդոտները, որոնք դեռևս կանխում են Վիեննայի պայմանագրի կարգավորումների կիրառումը Դանուբի նկատմամբ․ 3. Կհրամայի և կատարել կտա անհրաժեշտ աշխատանքները գետի ամբողջ հոսքի երկայնքով․ և 4. Եվրոպական հանձնաժողովի լուծարումից հետո կհոգա Դանուբի գետաբերաններն ու ծովի հարակից մասերը նավարկելի վիճակում պահելու մասին։

Համաձայնեցված է, որ Եվրոպական հանձնաժողովը պետք է ավարտած լինի իր առաջադրանքը, իսկ Գետափնյա հանձնաժողովը՝ նախորդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերով նկարագրված աշխատանքները՝ երկու տարվա ընթացքում։ Ստորագրող տերությունները, համաժողովի հավաքված լինելով և այդ փաստի մասին տեղեկացված, այն արձանագրելուց հետո կհայտարարեն Եվրոպական հանձնաժողովի լուծարումը․ այդ պահից Գետափնյա մշտական հանձնաժողովը կունենա նույն լիազորությունները, որոնցով մինչ այդ օժտված էր Եվրոպական հանձնաժողովը։

Վերոհիշյալ սկզբունքներին համապատասխան ընդհանուր համաձայնությամբ հաստատվելիք կանոնների կատարումն ապահովելու համար պայմանավորվող տերություններից յուրաքանչյուրն իրավունք կունենա Դանուբի գետաբերաններում մշտապես պահելու երկու թեթև նավ։

Սույն պայմանագրի IV հոդվածում թվարկված քաղաքների, նավահանգիստների և տարածքների դիմաց և Դանուբի նավարկության ազատությունն առավել լիարժեք ապահովելու նպատակով Նորին Մեծություն Համայն Ռուսիո կայսրը համաձայնում է Բեսարաբիայում իր սահմանի ուղղմանը։ Նոր սահմանը կսկսվի Սև ծովից՝ Բուռնա Սոլա լճից մեկ կիլոմետր արևելք, ուղղահայաց կգնա դեպի Աքերմանի ճանապարհը, այդ ճանապարհով կշարունակվի մինչև Տրայանոսի պատնեշը, կանցնի Բոլգրադից հարավ, Յալպուք գետի հոսանքով կբարձրանա մինչև Սարացիկի բարձունքը և կավարտվի Պրուտի վրա գտնվող Կատամորիում։ Այդ կետից վեր երկու կայսրությունների հին սահմանը որևէ փոփոխության չի ենթարկվի։ Պայմանավորվող տերությունների պատվիրակները մանրամասն կորոշեն նոր սահմանագիծը։

Ռուսաստանի զիջած տարածքը կմիացվի Մոլդավիայի իշխանությանը՝ Բարձր Դռան գերիշխանության (սյուզերենության) ներքո։ Այդ տարածքի բնակիչները կօգտվեն իշխանություններին ապահովված իրավունքներից և արտոնություններից․ երեք տարվա ընթացքում նրանց կթույլատրվի իրենց բնակության վայրը տեղափոխել այլուր՝ ազատորեն տնօրինելով իրենց գույքը։

Վալախիայի և Մոլդավիայի իշխանությունները կշարունակեն Դռան գերիշխանության (սյուզերենության) և պայմանավորվող տերությունների երաշխավորության ներքո օգտվել իրենց ունեցած արտոնություններից և անձեռնմխելիություններից։ Երաշխավոր տերություններից որևէ մեկը դրանց նկատմամբ բացառիկ հովանավորություն չի իրականացնի։ Դրանց ներքին գործերին միջամտելու առանձին իրավունք չի լինելու։

Բարձր Դուռը պարտավորվում է հիշյալ իշխանությունների համար պահպանել անկախ և ազգային վարչակազմը, ինչպես նաև պաշտամունքի, օրենսդրության, առևտրի և նավարկության լիակատար ազատությունը։ Ներկայումս գործող օրենքներն ու կանոնադրությունները կվերանայվեն։ Այդ վերանայման վերաբերյալ ամբողջական համաձայնություն հաստատելու նպատակով հատուկ հանձնաժողովը, որի կազմի շուրջ Բարձր պայմանավորվող տերությունները միմյանց միջև համաձայնության կգան, առանց հապաղման Բուխարեստում կհավաքվի Բարձր Դռան հանձնակատարի հետ միասին։ Այս հանձնաժողովի գործը կլինի ուսումնասիրել իշխանությունների ներկա դրությունը և առաջարկել դրանց ապագա կազմակերպման հիմքերը։

Նորին Մեծություն սուլթանը խոստանում է երկու նահանգներից յուրաքանչյուրում անմիջապես գումարել հատուկ դիվան՝ այնպիսի կազմով, որ հնարավորինս ճշգրիտ ներկայացնի հասարակության բոլոր դասերի շահերը։ Այս դիվանները պետք է արտահայտեն ժողովրդի ցանկությունները իշխանությունների վերջնական կազմակերպման վերաբերյալ։ Վեհաժողովի հրահանգով կկարգավորվեն հանձնաժողովի և այդ դիվանների հարաբերությունները։

Հաշվի առնելով երկու դիվանների արտահայտած կարծիքը՝ հանձնաժողովն իր աշխատանքների արդյունքներն առանց հապաղման կփոխանցի համաժողովների ներկայիս նստավայր։ Գերիշխան տերության հետ վերջնական համաձայնությունը կարձանագրվի Փարիզում Բարձր պայմանավորվող կողմերի միջև կնքվելիք կոնվենցիայում, իսկ կոնվենցիայի դրույթներին համապատասխան հաթթը շերիֆը վերջնականապես կսահմանի այդ նահանգների կազմակերպումը, որոնք այդուհետ դրվում են բոլոր ստորագրող տերությունների հավաքական երաշխավորության ներքո։

Համաձայնեցված է, որ իշխանություններում պետք է լինի ազգային զինված ուժ՝ կազմակերպված ներքին և սահմանների անվտանգությունն ապահովելու նպատակով։ Չպետք է խոչընդոտներ հարուցվեն պաշտպանության այն արտակարգ միջոցների դեմ, որոնք նրանք Բարձր Դռան հետ համաձայնությամբ կարող են ձեռնարկել արտաքին որևէ հարձակում հետ մղելու համար։

Եթե իշխանությունների ներքին անդորրը սպառնալիքի ենթարկվի կամ խախտվի, Բարձր Դուռը մյուս պայմանավորվող տերությունների հետ համաձայնության կգա օրինական կարգը պահպանելու կամ վերականգնելու համար ձեռնարկվելիք միջոցների շուրջ։ Առանց այդ տերությունների նախնական համաձայնության որևէ զինված միջամտություն չի կարող տեղի ունենալ։

Սերբիայի իշխանությունը կշարունակի Բարձր Դռան ենթակայության ներքո գտնվել իր իրավունքներն ու անձեռնմխելիությունները սահմանող և որոշող կայսերական հաթթերին համապատասխան, որոնք այսուհետև դրվում են պայմանավորվող տերությունների հավաքական երաշխավորության ներքո։ Հետևաբար հիշյալ իշխանությունը կպահպանի իր անկախ և ազգային վարչակազմը, ինչպես նաև պաշտամունքի, օրենսդրության, առևտրի և նավարկության լիակատար ազատությունը։

Բարձր Դռան՝ նախկին կարգավորումներով նախատեսված կայազոր պահելու իրավունքը պահպանվում է։ Առանց Բարձր պայմանավորվող տերությունների նախնական համաձայնության Սերբիայում որևէ զինված միջամտություն չի կարող տեղի ունենալ։

Նորին Մեծություն Համայն Ռուսիո կայսրը և Նորին Մեծություն սուլթանը ամբողջությամբ պահպանում են Ասիայում իրենց տիրույթների այն վիճակը, որն օրինականորեն գոյություն ուներ մինչև խզումը։ Տեղական բոլոր վեճերը կանխելու համար սահմանագիծը կստուգվի և, անհրաժեշտության դեպքում, կուղղվի՝ առանց կողմերից որևէ մեկի համար տարածքային վնասի։ Այդ նպատակով Ռուսաստանի արքունիքի և Բարձր Դռան միջև դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնումից անմիջապես հետո տեղում կուղարկվի խառը հանձնաժողով՝ կազմված երկու ռուսական, երկու օսմանյան, մեկ անգլիական և մեկ ֆրանսիական հանձնակատարներից։ Դրա աշխատանքները կավարտվեն սույն պայմանագրի վավերագրերի փոխանակումից հետո ութ ամսվա ընթացքում։

Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի, Ավստրիայի կայսր, ֆրանսիացիների կայսր և Սարդինիայի թագավոր Նորին Մեծությունների զորքերի՝ պատերազմի ընթացքում զբաղեցրած տարածքները՝ Կոստանդնուպոլսում Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Բարձր Դռան միջև 1854 թվականի մարտի 12-ին, նույն տարվա հունիսի 14-ին Ավստրիայի և Բարձր Դռան միջև, իսկ 1855 թվականի մարտի 15-ին Սարդինիայի և Բարձր Դռան միջև ստորագրված կոնվենցիաների պայմաններով, կազատվեն հնարավորինս շուտ՝ սույն պայմանագրի վավերագրերի փոխանակումից հետո։ Կատարման ժամկետներն ու միջոցները կդառնան Բարձր Դռան և այն տերությունների միջև կարգավորման առարկա, որոնց զորքերը զբաղեցրել են նրա տարածքը։

Մինչև պատերազմող տերությունների միջև պատերազմից առաջ գոյություն ունեցած պայմանագրերը կամ կոնվենցիաները նորացվեն կամ փոխարինվեն նոր ակտերով, ներմուծման և արտահանման առևտուրը փոխադարձաբար կիրականացվի պատերազմից առաջ գործող կանոնների հիման վրա․ բոլոր մյուս հարցերում նրանց հպատակների նկատմամբ համապատասխանաբար կկիրառվի առավել բարենպաստ ազգի վերաբերմունքը։

Այսօր Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի և ֆրանսիացիների կայսր Նորին Մեծությունների՝ մի կողմից, և Նորին Մեծություն Համայն Ռուսիո կայսեր՝ մյուս կողմից, միջև Ալանդյան կղզիների վերաբերյալ կնքված կոնվենցիան կցված է և մնում է կցված սույն պայմանագրին ու կունենա նույն ուժն ու վավերականությունը, ինչ եթե կազմեր դրա մասը։

Սույն պայմանագիրը ենթակա է վավերացման, իսկ վավերագրերը կփոխանակվեն Փարիզում չորս շաբաթվա ընթացքում կամ, հնարավորության դեպքում, ավելի շուտ։

Ի հավաստումն որի՝ համապատասխան լիազոր ներկայացուցիչները ստորագրել են այն և դրել իրենց զինանշաններով կնիքները։ Կազմվել է Փարիզում՝ 1856 թվականի մարտի 30-ին։ ՔԼԱՐԵՆԴՈՆ։ ՔԱՈՒԼԻ։ ԲՈՒՈԼ-ՇԱՈՒԵՆՇՏԱՅՆ։ ՀՅՈՒԲՆԵՐ։ Ա. ՎԱԼԵՎՍԿԻ։ ԲՈՒՐԿԵՆԵ։ ՄԱՆՏՈՅՖԵԼ։ Չ. Մ. Դ’ՀԱՑՖԵԼԴՏ։ ՕՌԼՈՎ։ ԲՐՈՒՆՈՎ։ Կ. ԿԱՎՈՒՐ։ ԴԵ ՎԻԼԱՄԱՐԻՆԱ։ ԱԼԻ։ ՄԵՀԵՄՄԵԴ ՋԵՄԻԼ։

Այսօր ստորագրված՝ Նեղուցների վերաբերյալ կոնվենցիայի դրույթները չեն կիրառվի այն ռազմանավերի նկատմամբ, որոնք պատերազմող տերությունները կօգտագործեն իրենց բանակների զբաղեցրած տարածքներից զորքերը ծովով դուրս բերելու համար․ սակայն հիշյալ դրույթները կվերականգնեն իրենց լիակատար ազդեցությունը դուրսբերումը վերջանալուն պես։ Կազմվել է Փարիզում՝ 1856 թվականի մարտի 30-ին։ (Նույն ստորագրությունները։)

Հանուն Ամենակարող Աստծո։ 1841 թվականի հուլիսի 13-ի կոնվենցիան ստորագրող կողմեր՝ Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի, Ավստրիայի կայսր, ֆրանսիացիների կայսր, Պրուսիայի թագավոր և Համայն Ռուսիո կայսր Նորին Մեծությունները, ինչպես նաև Նորին Մեծություն Սարդինիայի թագավորը, ցանկանալով համատեղ արձանագրել իրենց միաձայն վճռականությունը՝ հետևելու Օսմանյան կայսրության հին կանոնին, որի համաձայն՝ Դարդանելի և Բոսֆորի նեղուցները փակ են օտար ռազմանավերի համար այնքան ժամանակ, քանի դեռ Դուռը խաղաղության մեջ է, հիշյալ Նորին Մեծությունները՝ մի կողմից, և Նորին Մեծություն սուլթանը՝ մյուս կողմից, որոշել են նորացնել 1841 թվականի հուլիսի 13-ին Լոնդոնում կնքված կոնվենցիան՝ բացառությամբ որոշ մանրամասն փոփոխությունների, որոնք չեն ազդում դրա հիմքում ընկած սկզբունքի վրա։ Հետևաբար հիշյալ Նորին Մեծություններն այդ նպատակով իրենց լիազոր ներկայացուցիչներ են նշանակել՝ Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի Նորին Մեծությունը՝ մեծապատիվ Ջորջ Ուիլյամ Ֆրեդերիկ կոմս Քլարենդոնին և այլն, և մեծապատիվ Հենրի Ռիչարդ Չարլզ բարոն Քաուլիին և այլն, Նորին Մեծություն Ավստրիայի կայսրը՝ պարոն Չարլզ Ֆերդինանդ կոմս Բուոլ-Շաուենշտայնին և այլն, և պարոն Յոզեֆ Ալեքսանդր բարոն դե Հյուբներին և այլն, Նորին Մեծություն ֆրանսիացիների կայսրը՝ պարոն Ալեքսանդր կոմս Կոլոննա Վալևսկուն և այլն, և պարոն Ֆրենսիս Ադոլֆուս բարոն դե Բուրկենեին և այլն, Նորին Մեծություն Պրուսիայի թագավորը՝ պարոն Օտտո Թեոդոր բարոն դե Մանտոյֆելին և այլն, և պարոն Մաքսիմիլիան Ֆրեդերիկ Չարլզ Ֆրենսիս կոմս Հացֆելդտ Վիլդենբուրգ-Շյոնշտայնին և այլն, Նորին Մեծություն Համայն Ռուսիո կայսրը՝ պարոն Ալեքսեյ կոմս Օռլովին և այլն, և պարոն Ֆիլիպ բարոն դե Բրունովին և այլն, Նորին Մեծություն Սարդինիայի թագավորը՝ պարոն Կամիլլո Բենսո կոմս Կավուրին և այլն, և պարոն Սալվատոր մարկիզ դե Վիլամարինային և այլն, և Նորին Մեծություն օսմանների կայսրը՝ Մուհամմեդ Էմին Ալի փաշային և այլն, և Մեհեմմեդ Ջեմիլ բեյին և այլն, որոնք, փոխանակելով իրենց լիազորագրերը և դրանք պատշաճ ու սահմանված ձևով կազմված ճանաչելով, համաձայնության են եկել հետևյալ հոդվածների շուրջ․

Նորին Մեծություն սուլթանը՝ մի կողմից, հայտարարում է, որ վճռականորեն մտադիր է ապագայում պահպանել իր կայսրության հին կանոնով անփոփոխ հաստատված սկզբունքը, որի ուժով բոլոր ժամանակներում արգելված է եղել օտար տերությունների ռազմանավերի մուտքը Դարդանելի և Բոսֆորի նեղուցներ, և որ, քանի դեռ Դուռը խաղաղության մեջ է, Նորին Մեծությունը հիշյալ նեղուցներ որևէ օտար ռազմանավ չի թողնի։ Իսկ Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի, Ավստրիայի կայսր, ֆրանսիացիների կայսր, Պրուսիայի թագավոր, Համայն Ռուսիո կայսր և Սարդինիայի թագավոր Նորին Մեծությունները՝ մյուս կողմից, պարտավորվում են հարգել սուլթանի այս վճիռը և հետևել վերոհիշյալ սկզբունքին։

Սուլթանն իրեն վերապահում է, ինչպես նախկին ժամանակներում, անցման ֆերմաններ տալու իրավունքը այն թեթև նավերի համար, որոնք կրում են ռազմական դրոշ և, ըստ սովորույթի, կօգտագործվեն օտար տերությունների դիվանագիտական առաքելությունների սպասարկման համար։

Նույն բացառությունը կիրառվում է ռազմական դրոշ կրող այն թեթև նավերի նկատմամբ, որոնք պայմանավորվող տերություններից յուրաքանչյուրին թույլատրված է պահել Դանուբի գետաբերաններում՝ այդ գետի ազատությանն առնչվող կանոնների կատարումն ապահովելու համար, և որոնց թիվը յուրաքանչյուր տերության համար չպետք է գերազանցի երկուսը։

Սույն կոնվենցիան, որը կցվում է այսօր Փարիզում ստորագրված ընդհանուր պայմանագրին, ենթակա է վավերացման, իսկ վավերագրերը կփոխանակվեն չորս շաբաթվա ընթացքում կամ, հնարավորության դեպքում, ավելի շուտ։

Ի հավաստումն որի՝ համապատասխան լիազոր ներկայացուցիչները ստորագրել են այն և դրել իրենց զինանշաններով կնիքները։ Կազմվել է Փարիզում՝ 1856 թվականի մարտի 30-ին։ (Նույն ստորագրությունները։)

Հանուն Ամենակարող Աստծո։ Նորին Մեծություն Համայն Ռուսիո կայսրը և Նորին Կայսերական Մեծություն սուլթանը, հաշվի առնելով Սև ծովի չեզոքացման սկզբունքը, որը սահմանված է սույն տարվա փետրվարի 25-ին Փարիզում ստորագրված թիվ I արձանագրության մեջ պարունակվող նախնական պայմաններով, և, հետևաբար, ցանկանալով ընդհանուր համաձայնությամբ կարգավորել իրենց ափերի սպասարկման համար Սև ծովում պահելու իրավունքն իրենց վերապահած թեթև նավերի թիվն ու ուժը, որոշել են այդ նպատակով ստորագրել հատուկ կոնվենցիա և նշանակել են՝ Նորին Մեծություն Համայն Ռուսիո կայսրը՝ պարոն Ալեքսեյ կոմս Օռլովին և այլն, և պարոն Ֆիլիպ բարոն դե Բրունովին և այլն, իսկ Նորին Մեծություն օսմանների կայսրը՝ Մուհամմեդ Էմին Ալի փաշային և այլն, և Մեհեմմեդ Ջեմիլ բեյին և այլն, որոնք, փոխանակելով իրենց լիազորագրերը և դրանք պատշաճ ու սահմանված ձևով կազմված ճանաչելով, համաձայնության են եկել հետևյալ հոդվածների շուրջ․

Բարձր պայմանավորվող կողմերը փոխադարձաբար պարտավորվում են Սև ծովում չունենալ այլ ռազմանավեր, քան նրանք, որոնց թիվը, ուժն ու չափերը սահմանվում են ստորև։

Բարձր պայմանավորվող կողմերից յուրաքանչյուրն իրեն վերապահում է այդ ծովում պահելու վեց շոգենավ՝ ջրագծով հիսուն մետր երկարությամբ և առավելագույնը ութ հարյուր տոննա տարողությամբ, և չորս թեթև շոգենավ կամ առագաստանավ՝ յուրաքանչյուրի տարողությունը երկու հարյուր տոննայից ոչ ավելի։

Սույն կոնվենցիան, որը կցվում է այսօր Փարիզում ստորագրված ընդհանուր պայմանագրին, ենթակա է վավերացման, իսկ վավերագրերը կփոխանակվեն չորս շաբաթվա ընթացքում կամ, հնարավորության դեպքում, ավելի շուտ։

Ի հավաստումն որի՝ համապատասխան լիազոր ներկայացուցիչները ստորագրել են այն և դրել իրենց զինանշաններով կնիքները։ Կազմվել է Փարիզում՝ 1856 թվականի մարտի 30-ին։ ՕՌԼՈՎ։ ԲՐՈՒՆՈՎ։ ԱԼԻ։ ՄԵՀԵՄՄԵԴ ՋԵՄԻԼ։